Cultureel erfgoed
De geschiedenis van ons land leeft voort in monumenten, archieven, musea, verhalen en tradities. Ik bekijk tijdens mijn wandelingen graag de erfenis uit ons verleden. Het geeft me een gevoel van verbondenheid met mijn voorouders en hun landschap. Ze maken me bewust van de tijden die voorbij zijn gegaan, zoals ook mijn tijd voorbij zal gaan. Cultureel erfgoed overleeft ons, dat is althans de bedoeling, want we moeten het wel koesteren om ons zelf te overleven en beschikbaar te blijven voor toekomstige generaties.
Deze weeshobby gaat ver terug, naar mijn jeugd in Baarn, waar landhuizen, ijskelders, aangelegde tuinparken en grenspalen te vinden waren (en vaak nog te vinden zijn). Het verklaart ook mijn interesse in archieven, oude kaarten en verhalen uit de oude doos. Deze rubriek presenteert erfgoed met een kort persoonlijk verhaal. Een ode aan dingen die niet beter worden dan dit.
De Pruis in België
Wandelend langs de oostgrens van Nederland en België tref ik wel eens een grenspaal uit lang vervolgen tijden aan. Tijdens een wandeling vanuit Baraque Michel in de Hoge Venen in Oost-België stuitte ik op een zeskantige grenspaal met Pruisen uit de 19e eeuw. België was in 1939 zelfstandig geworden van Nederland en Federaal Duitsland bestond nog niet. Dus lag hier op het hoogste punt van Wallonië de grens met de Pruis, zoals men de Duitser ook vandaag de dag nog graag noemt in het grensgebied.
België heeft drie Duitstalige gemeenten binnen haar landsgrenzen, gemeenten die in 1919 bij het Verdrag van Versailles aan België werden toegewezen als herstelbetaling voor de eerste wereldoorlog. De grenspalen zijn ouder, uit de periode 1863-1865.
Op de foto staat betonnen grenspaal no. 157 met een grote B erop. De P staat aan de andere kant gegraveerd. Het vlonderpad houdt mijn schoenen droog terwijl ik over het prachtige hoogveen loop. Verderop staan nog meer grenspalen; ze zijn goed zichtbaar in het moeras. Ze staan echter midden in België, want in 1919 (Vrede van Versailles) is de grens oostwaarts getrokken; de palen bleven staan. Een grenspaal zonder grens dus. Sinds 1919 is Duits wel een officiële taal in België. Zo bleef de Pruis in België....
Een watermolen in Laag-Keppel
Ik rijd zo'n 20 keer per jaar door Laag-Keppel (en ook door Hoog-Keppel trouwens) op weg van Doesburg naar Doetinchem. Je rijdt hier dwars door Landgoed Laag-Keppel, lommerrijke omgeving van het kasteel dat nog altijd in privéhanden is. Ik ben mij bewust van de Oude IJssel die iets naar het zuiden ligt als heldere grensmarkering van het landgoed.
Half november loop ik van Hummelo naar Keppel en terug, een fijne wandeling van 10 kilometer op een koude, maar zonnige herfstochtend. In de Dorpsstraat staan twee molens: aan de weg staat de watermolen (zie foto hiernaast), iets naar achteren staat de spinnenkopmolen (een Friese poldermolen). De twee molens werken samen, de een op water, de ander op wind. Vroeger werd in de watermolen koren gemalen met de kracht van de stromende Oude IJssel, nu is er wat ondergrondse techniek nodig om de molen toch te laten draaien. De spinnenkopmolen zorgt voor de bemaling van het water uit de kolk achter de watermolen.
Samen met het kasteel, het voormalige brugwachtershuis en de monumenten in de Dorpsstraat is dit een schatkist vol cultureel erfgoed, dat het best te voet kan worden beleefd. Loop dan ook even naar de voormalige schutsluis in de binnenhaven van Laag-Keppel en natuurlijk langs kasteel Laag-Keppel met zijn drie lakenvelders.