Film
Op deze pagina deel ik mijn ervaringen en verwachtingen voor films. Soms oude films, meestal recent of binnenkort te verwachten.
Hoeveel verkeerde benen kan een filmliefhebber hebben?
Digger verrast
Ik moest voortdurend denken aan Bugonia en Poor Things, recent werk van regisseur Giorgos Lanthimos met Oscarpotentie, maar voor Digger was er geen Griek aan het werk geweest, maar de Mexicaanse regisseur Alejandro Iñárritu (The Reverent, Babel). Een bizar script waar ik niets over vertel, want in dit geval is een spoiler echt zonde.
Een weergaloze Tom Cruise, zeer zwaar verpakt in het lichaam van een oude kapitalist (Digger Rockwell) die de wereld geeft wat het wil: olie. Als tegenspeler een kleine man uit India (acteur Riz Ahmed) die zijn principes hoog heeft en houdt onder de druk van zijn werkgever. Een film over schuld, boete doen, loslaten en vergiffenis krijgen op meerdere niveaus. Een film die alle conventionele hypocrisie over klimaatverandering keihard in kaart brengt, met als sleutelscène een optreden van Digger in de Raad van Europa, volledig bestaande uit 'grijze muizen'. Ondertussen lekt het behang met een enorme gletsjerfoto letterlijk van de muur, en lijkt Europa onbetekenender dan ooit op het wereldtoneel.
De derde hoofdrol is voor John Goodman, eveneens zwaar in de make-up. Dat hielp mij in ieder geval om te voorkomen dat ik naar de man van Rosanne, of erger: naar Fred Flintstone zat te kijken. Maar karikaturaal was het: Goodman speelt volledig-over-de-top de president van de VS, die kampt met een kankergezwel in de endeldarm, en zijn eigen lijden pontificaal op één hoop gooit met de toestand van de wereld. Overacteren is sowieso voortdurend aan de orde, maar dat heeft een reden, die naarmate de film vordert vanzelf duidelijk wordt. Verrassend is het, niet zo schokkend als bij Sirat (zie hieronder), maar vaker en op verschillende niveaus. Ik heb er van genoten, ook van het bizarre decor en de geweldige surround sound.
The Christophers is een zeer oorspronkelijk scenario
Regisseur Steven Soderbergh (Erin Bronkovich, Confessions of a Dangerous Mind, Insomnia) heeft al zo'n 40 films op zijn naam staan, lang niet altijd succesvol, maar met zijn meest recente film laat hij opnieuw zien dat hij goed is in zijn vak. Het moet ook fijn geweest zijn om met het scenario van Ed Solomon aan de slag te kunnen gaan. Hoewel deze film wordt gepresenteerd als komedie, soms als zwarte komedie, zou thriller of psychologisch drama ook passend zijn geweest. Ik ga de clou ditmaal niet verraden, geen spoiler alert dus. Ik wil inzoomen op de beide hoofdrolspelers.
Sir Ian McKellan is inmiddels 87 jaar oud en speelt in The Christophers de sterren van de hemel. Ik dacht van te voren dat ik last zou hebben van zijn iconische rollen in Lord of the Rings en de X-Men films, maar dat bleek gelukkig niet het geval. Ik zag een acteur die zichzelf speelde, een oude man die veel heeft meegemaakt en in de nadagen van zijn carrière nog relevant wil zijn. Dat lukt de acteur zelf beter dan de rol van kunstschilder Julian Sklar die hij speelt. De monologen en dialogen zijn geweldig geschreven en komen vloeiend uit zijn mond. Er zit veel humor in, zeker, maar ook veel levenswijsheid. Het is een genot om deze oude rot (ik schrijf het met liefde) wederom te zien excelleren.
Zijn tegenspeelster is de Britse actrice Michaela Coel, een multitalent, zelf ook scenarioschrijfster, toneelschrijfster en dichteres. Zij zet een prachtige rol neer als de assistent van de kunstschilder, die om obscure redenen de wereld van Julian Sklar is binnengedrongen. Haar uitstraling, kleding en mimiek staan haaks op de groezeligheid van de kunstschilder. Soms stoïcijns, soms hard, soms ingetogen. Het filmscenario gaat op en neer langs hoogte- en dieptepunten in hun onderlinge relatie. Daarmee dragen de beide acteurs deze onderhoudende film samen. Een aanrader!
Sotto le Nuvole: indrukwekkende documentaire over Napels
Leven op de vulkaan: hoe is dat eigenlijk. Wonen in Napels is leven met de (on)zekerheid van een nieuw uitbarsting van de Vesuvius of de Campi Flegrei. Pompeii laat zien waartoe dat kan leiden, maar ook dat uit die puinhopen weer een museum, opgravingen en grafroof ontstaat; elk nadeel heeft zijn voordeel. Pompeii is economie, Napels is bedrijvigheid. En al die monden (ruim 900.000) moeten gevoed worden met pane e pasta, gemaakt met graan dat per schip uit Odessa in Oekraïne komt. Leven in angst voor de vulkaan, maar ook voor de gevolgen van oorlog, ook al lijkt die ver weg. Op wie kan je dan vertrouwen: de mannen en vrouwen van de Vigili del Fuoco, de brandweer van Napels.
Regisseur Gianfranco Rosi heeft in zijn documentaire film het leven op een vulkaan in beeld gebracht, of liever gezegd: tot leven gebracht. Er lijkt in eerste instantie geen verhaal in te zitten, het zijn vooral prachtige zwart-witbeelden die van het witte doek spetteren. Natuurlijk de Vesuvius, meestal in dikke wolken gehuld; maar daaronder, Sotte le Nuvole, de uitgestrekte stad, die zich deels in de krater van de Campi Flegrei bevindt. We kijken mee in de meldkamer van de brandweer, we kruipen door de illegale ondergrondse gangen van de grafrovers, we volgen een huiswerkbegeleidingsklas, we bezoeken de catacomben van een museum vol met brokstukken van een rijk verleden, we zien hoe een graanschip gelost wordt en we luisteren mee naar een veldcollege van een hoogleraar uit Tokyo bij een opgraving in Pompeii. De documentaire volgt mensen die zichzelf zijn; zij spelen de hoofdrollen.
Gedurende twee uur ontstaat het verhaal waarin dreiging en angst wordt gepareerd door menselijkheid, doorzettingsvermogen en een zekere mate van berusting in de realiteit van Napels. Die verhaallijn heeft Rosi er heel knap in verstopt: het is aan de kijker om te begrijpen wat zich 'onder de wolken' van de Vesuvius afspeelt. Alleen al daarom is dit een must-see voor de liefhebber van Italiaanse cinema. Voor mij als liefhebber van zwart-wit straatfotografie komt daar nog bij dat Rosi's keuze voor zwart-wit heel sterk is, en bijdraagt aan de ervaring van permanente dreiging van een uitbarsting.
Silent Friend: ode aan de solitaire boom (spoiler alert)
De eerste ode van deze website ging over solitaire bomen, dus mijn belangstelling was direct gewekt toen de nieuwe film van de Hongaarse regisseuse Ildikó Enyedi (foto) is gefilmd vanuit het perspectief van een Gingko Biloba, een prachtige boom in de binnentuin van een Duitse universiteit (Marburg). Het heden van de film speelt tijdens de Covid 2019-periode. Een Chinese hoogleraar (rol voor Tony Leung Chiu-Wai) komt tijdens zijn uitwisseling vast te zitten met de conciërge van de universiteit op een verlaten campus. Bij gebrek aan studenten en onderzoeksfaciliteiten voor het meten van de hersenactiviteit van baby's, stort hij zich op de activiteiten van de Gingko en maakt hij in samenwerking met een plantenspecialist (gespeeld door Lea Seydoux) vergelijkende studies tussen de boom en zijn eigen hersenactiviteit.
Maar de film vertelt nog twee andere verhalen rond deze boom uit 1832. In zwart-wit volgen we een jonge student (Luna Wedler) die aan het begin van de vorige eeuw als eerste vrouw wordt toegelaten op deze universiteit, behoorlijk tegen de zin van hoogleraren en met verbazing van de andere studenten. Zij moet zich door alle vooroordelen heenvechten, maar vindt troost in de boom en in de fotografie. In het opgedirkte kleurenpalet van de jaren '70 van de vorige eeuw volgen we een introverte student (Enzo Brumm) die het vertrouwen wint van zijn huisgenote, zodat hij zich tijdens haar botanische studiereis mag bekommeren om haar experiment, onderzoek naar de gevoeligheid van een geranium. Hij schiet enigszins door in zijn taak als hij de geranium leert de tuinpoort open en dicht te doen.
De drie verhaallijnen worden zeer versneden in deze lange en trage film (2,5 uur), maar door de verschillende opnametechnieken weet je als kijker wel meteen weer waar je zit. Het centrale thema is of planten en bomen een gevoelsleven hebben, en wellicht nog belangrijker: of zij ons net zo bekijken als wij hen.... Volkomen terecht dus dat op de rolaftiteling twee volle pagina's zijn gewijd aan alle levende wezens die in de film de revue passeren. Als er dan ook nog zwart-wit fotografie in voorkomt alsmede een uil in de Gingko Biloba, dan weet je dat het niet beter wordt dan dit....
La Grazia is hedendaagse Italiaanse cinema op z'n best
Als je hebt genoten van La Grande Bellezza, het meesterwerk van Paolo Sorrentino uit 2013, dan zul je blij zijn dat de Italiaanse topregisseur 13 jaar later wederom toeslaat met een cast van oudere acteurs, waaronder hoofdrolspeler Toni Servillo. In La Grazia speelt hij de president van de Republiek die aan de laatste zes maanden van zijn ambtstermijn is begonnen. Hij is gevierd als oplosser van zes achtereenvolgende kabinetscrisissen, maar als rechtgeaard katholiek aarzelt hij erg rond enkele gratieverzoeken en de ondertekening van een euthanasiewet. In prachtige dialogen met zijn dochter, de paus, een oude vriend die hij verdenkt van een romance met de overleden vrouw van de president en zijn kamerheer komen zijn twijfel, zijn zorgen en zijn herinneringen aan zijn vrouw voortdurend naar voren.
De film is een ode aan de rijke architectuur van Rome, aan Italië, aan het leven. De muziek is bijzonder, in alle betekenissen van het woord. De zoon van de president is een gevierd artiest in Canada, maar zijn rapteksten zijn expliciet en vergen veel van zijn vader. Gaandeweg verzoent de president zich met veel van de nieuwigheid om hem heen, een proces dat in de ruim 2 uur dat de film duurt, uitgebreid wordt getoond. Persoonlijk vond ik de keuze om de mijmeringen over zijn overleden vrouw recht in de camera te laten uitspreken een sterk element. Een film met een lach en een traan, steeds onderhoudend, ook al ligt het tempo Italiaans laag.
Beste vrouwelijke bijrol 2025 kan overigens alsnog naar de 70-jarige Milvia Marigliano, die een oude vriendin van de president speelt en in staccato monologen het meest Italiaans van de hele film is, een dramaqueen pur-sang. Wat lijkt het me heerlijk om zo'n rol te mogen spelen.....
Sirat blaast je van je sokken (spoiler alert)
Geen grote sterren op het doek, geen duidelijke plot, voortdurend dreunende ravemuziek en een leeg landschap. Toch blaast Sirat van regisseur Oliver Laxe je volledig van je sokken. Zelden heb ik van een film zo moeten bijkomen. In de kleinste zaal van het Louis Hartlooper Complex in Utrecht op een zaterdagochtend met 20 bezoekers neemt Sirat mij mee op een reis, op een pad door de hel, een weg met vreselijke plotwendingen in een dystopische wereld van steen, stof en uitzichtloosheid. Maar ook van oasen, van intimiteit en van liefde.
Sirat is in de kern een tragische roadtrip met drie auto's door de woestijn van Marokko. Vrije geesten, ravers, trippen op de beats uit een muur van versterkers, terwijl een vader en zoon op zoek zijn naar hun verdwenen dochter/zuster. Gedreven door hun eigen motieven vormen ze een steeds hechtere groep, op weg naar een bestemming die verder en verder uit beeld raakt. Is er wel een bestemming of gaat het alleen om het pad? De laatste tien minuten van de film laten de kijker achter met allerlei vragen, maar zitten tegelijkertijd vol met suspense, mede door de langzame cameravoering en door het gebrek aan dialoog. Een trein rijdt de woestijn in, de hallucinerende rails volgend richting eindeloosheid. Is dit de redding, de bevrijding, de deur naar het paradijs? Of houdt het hier niet op, houdt het nooit op....
Timothée Chalamet in Marty Supreme
Ik begin een echte fan te worden van Timothée Chalamet. Na zijn succesvolle interpretatie van Bob Dylan in A complete unknown schittert zijn ster in de film Marty Supreme, het bizarre verhaal van een Amerikaanse tafeltennisspeler die in Europa en Japan de Stars and Stripes vertegenwoordigt aan de pingpongtafel; het verhaal ook van een opportunist pur sang, die de hele boel bij elkaar liegt en over de rug van vrienden en familie overeind probeert te blijven. Hij kan maar twee dingen: schoenen verkopen en tafeltennissen, verder is alles twijfelachtig, zowel in zijn handelen als in zijn gedrag.
Timothée Chalamet kreeg voor zijn rol in deze film van regisseur Josh Safdie een Oscarnominatie voor beste acteur, de derde in zijn nog jonge carriere. Als je vrij kort na elkaar beide films ziet, loop je het risico dat je in Marty Supreme de hele tijd naar Bob Dylan zit te kijken, maar niets is minder waar. Chalamet slaagt er in een heel ander karakter neer te zetten, niet de ingetogen David Zimmerman met zijn gitaar, maar een hyperactieve Marty Mauser met een tafeltennisbatje in de hand. Het scenario schuurt regelmatig langs de afgrond van ongeloofwaardigheid, maar is bijzonder onderhoudend, mede dankzij de onvoorspelbare gedragingen van Chalamet. Een heerlijke film!
Hamnet ontroert (spoiler alert)
Je moet er maar opkomen: Shakespeare's grootste toneelstuk, Hamlet, is eigenlijk het rouwverwerkingsproces van de schrijver naar aanleiding van het overlijden van zijn enige zoon, Hamnet. Twee werkelijk gebeurde feiten worden fictief met elkaar verbonden. En ineens is Hamlet niet meer los te zien van het persoonlijke drama van Shakespeare, gespeeld door Paul Mescal, en zijn vrouw Agnes, gespeeld door Jessie Buckley. Zij kreeg een Oscar voor haar rol, en naar mijn mening terecht, want vanaf de opening van de film (als de twee elkaar ontmoeten in de bossen rond Stratford) spat haar acteerkwaliteit van het doek.
Hamnet volgt de romance, het huwelijk en de komst van drie kinderen in het gezin. De schrijver is rusteloos en kan zijn draai in het dorp aan de Avon niet vinden. Agnes laat hem los, zodat hij zijn dromen kan najagen in de Londonse theaters. Tijdens zijn afwezigheid overlijdt Hamnet, een van een tweeling, in een hartverscheurende scene met zijn tweelingzus. Bij terugkeer naar Stratford ontmoet Shakespeare een getraumatiseerde vrouw die hem zijn afwezigheid voor de voeten gooit. Toch blijft hij in Londen, waar hij het Globe Theater bouwt. Daar voert hij zijn meesterwerk Hamlet voor de eerste keer op. Agnes gaat met haar broer naar de opvoering en maakt daar een wonderlijke emotionele reis door, die een ware (en vrij lange) apotheose is van deze zeer boeiende film van regisseur Chloé Zhao. Uiteindelijk overwint de liefde, is de hoopvolle boodschap waarmee we naar huis gingen.
Beste film van 2025: Lee
Mijn interesse voor fotografie en mijn belangstelling voor film komen samen in de indrukwekkende film Lee van regisseur Ellen Kuras. De film vertelt het verhaal van fotografe Lee MIller, een Amerikaanse die in Parijs samenleefde met fotograaf/kunstenaar Man Ray. De film volgt Lee Miller na haar periode met Man Ray, met de nadruk op haar rol als oorlogsfotograaf in de Tweede Wereldoorlog. Haar iconische en tegelijkertijd dramatische foto's van de vernietigingskampen in Duitsland maakten haar in 1945 wereldberoemd.
Topicoon is de foto van Lee Miller in de badkuip van Hitler in Berlijn, gemaakt door haar kompaan David Sherman. De enscenering van deze foto wordt in de film van Ellen Kuras breed uitgemeten. Het historische moment wordt hierdoor levendig en tastbaar, wat naar mijn mening een belangrijke rol van film is: de oorlog door de lens van een fotografe.
Kate Winslet speelt Lee Miller op overtuigende wijze, zeker als het gaat om de rol van een vrouw in een oorlogssituatie. Ze is ook co-producent van de film. De film is gebaseerd op het boek van haar enige zoon, Antony Penrose, "The Lives of Lee Miller" uit 1988 (zie foto). Haar Engelse thuisbasis in Sussex is een museum dat haar omvangrijke fotoarchief beheert. Daar moet ik nog eens langs....
Train Dreams (spoiler alert)
Het is voor mij onbegrijpelijk waarom de film Train Dreams alleen op Netflix te zien is. Het is een juweeltje van een verhaal, prachtig in beeld gebracht door regisseur Clint Bentley. Train Dreams is een tragisch verhaal geschreven door Denis Johnson (2002) en speelt zich af in het nog redelijk wilde Noordwesten van de Verenigde Staten in de eerste helft van de vorige eeuw. Joel Edgerton speelt Robert Grainier, de mannelijke hoofdrol, een in zichzelf gekeerde houthakker, die door een serie dieptepunten een moeizaam leven leidt, totdat hij zijn toekomstige vrouw Gladys Olding ontmoet, gespeeld door Felicity Jones. Ze bouwen een huis en krijgen een kind, maar het verleden en een drama bepalen dat de houthakker moet boeten voor alle bomen die hij heeft omgehakt in de bossen van Montana en Idaho.
De film is een filosofische beschouwing over wat de mens de natuur aandoet, maar ook over de kracht van de natuur. De slotscene verbeeldt op allegorische wijze dat we de verbinding tussen mens en natuur pas zien als we afstand nemen. Het ingetogen spel van Joel Edgerton roept veel sympathie voor de hoofdpersoon op. Qua tragiek moest ik al tijdens het kijken denken aan Stoner, de romanfiguur van John Williams (1965) en ook een beetje aan Baumgartner van Paul Auster (2023): tragische figuren die het niet echt meezit in het leven en toch moedig voortploeteren in afwachting van betere tijden. Edgerton is een geweldige keuze voor de verbeelding van deze tragiek.
Filmisch is Train Dreams een ode aan de natuur, ook al vallen de bomen bij bosjes. Ik had deze film graag op het grote witte doek in mijn favoriete filmhuis gezien. Wel heel fijn: aan het einde van de film zingt Nick Cave "Train Dreams": daar blijf je wel even voor zitten!
Crazy dreams that go on for hours
And I can't begin to tell you how that feels...
Bugonia - Grieks absurdisme (spoiler alert)
De Griekse regisseur Giorgos Lanthimos is er opnieuw in geslaagd om een absurdistische film te maken. Ditmaal gaat het om een eigenzinnige kijk op complottheorieën. De sociaal doorgedraaide Teddy, gespeeld door acteur Jesse Piemons, spoort buitenaardse wezens die zich voordoen als mens, op en probeert via hen in contact te komen met de keizer van het buitenaardse rijk. Hij houdt hen verantwoordelijk voor het vergiftigen van de natuur en zijn bijen. Na de ontvoering van de CEO van het bedrijf waar Teddy zelf op de postkamer werkt, ontspint zich een klassiek ontvoeringsdrama met alle psychologische aspecten van verleiding, inleving, agressie en manipulatie. De CEO, gespeeld door Emma Stone, weet uiteindelijk een uitweg te creëren, waarna de film zich op grote snelheid naar een apotheose spoedt.
Ik heb genoten van het spel van Emma Stone. Zij laat opnieuw zien een geweldig actrice te zijn die overtuigt, ook als de camera haar dicht op de huid zit. De combinatie van Lanthimos en Stone levert opnieuw een kleurrijke 'over the top' film op. Na 'Poor Things' en 'Kinds of Kindness' blijkt het mogelijk om nog meer uit hun samenwerking te halen. Dat mag voor mij nog wel even doorgaan, want dit Grieks absurdisme is om van te smullen. Als je de essentie van surrealisme in film wil begrijpen, is het Vanity Fair interview met de regisseur een aanrader. Klik op onderstaande link.